Dnia 2 grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny wydał przełomowy wyrok w sprawie służebności przesyłu (sygn. P 10/16), który może mieć ogromne znaczenie dla właścicieli nieruchomości, na których znajdują się słupy energetyczne, linie przesyłowe, gazociągi czy infrastruktura telekomunikacyjna. Trybunał uznał za niezgodną z Konstytucją praktykę polegającą na nabywaniu przez przedsiębiorstwa przesyłowe tzw. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r., czyli przed wprowadzeniem do Kodeksu cywilnego przepisów regulujących służebność przesyłu. Przez wiele lat przedsiębiorstwa energetyczne, gazowe czy telekomunikacyjne powoływały się na zasiedzenie służebności, argumentując, że skoro urządzenia przesyłowe znajdują się na nieruchomości od kilkudziesięciu lat, uzyskały prawo do korzystania z gruntu bez konieczności wypłaty wynagrodzenia właścicielowi.
Trybunał Konstytucyjny wskazał jednak, że taka praktyka narusza konstytucyjną ochronę prawa własności. Podkreślono, że wieloletnie korzystanie z cudzej nieruchomości bez odpowiedniej podstawy prawnej nie może automatycznie prowadzić do ograniczenia prawa właściciela. W praktyce oznacza to, że wielu właścicieli nieruchomości może ponownie dochodzić swoich praw wobec przedsiębiorstw przesyłowych a wyrok TK może otworzyć drogę do:
- wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości,
- odszkodowania za ograniczenie możliwości korzystania z działki,
- ustanowienia służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem na przyszłość,
Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy dokumentów, historii nieruchomości oraz podstaw prawnych korzystania z gruntu przez przedsiębiorstwo przesyłowe. Wyrok TK nie oznacza automatycznej wypłaty świadczeń, ale dla wielu właścicieli może stanowić realną podstawę do dochodzenia swoich praw przed sądem. Jeżeli na Państwa nieruchomości znajdują się urządzenia przesyłowe i chcą Państwo sprawdzić możliwość dochodzenia wynagrodzenia lub odszkodowania — warto skonsultować swoją sytuację z profesjonalnym pełnomocnikiem.